Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή χαρακτηρίζεται από παράλογες σκέψεις (εμμονές, ιδεοληψίες ή ψυχαναγκασμούς) πράγμα που οδηγεί το άτομο σε επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές ( καταναγκασμούς). Η διάγνωση παραμένει η ίδια ακόμη και όταν παρατηρείται μόνο ένα απ’ τα δύο (ή εμμονές ή καταναγκασμοί).

Το άτομο με ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή συνήθως συνειδητοποιεί ότι οι ψυχαναγκαστικές ιδέες του είναι παράλογες και προσπαθεί να τις αγνοήσει ή να τις διαχειριστεί ανεπιτυχώς όμως με αποτέλεσμα σταδιακά να αυξάνεται το άγχος του.

Αυτό το οδηγεί στην εκτέλεση ψυχαναγκαστικών πράξεων προκειμένου να  μειώσει τα επίπεδα του άγχους του και να κατευνάσει τα δυσφορικά του συναισθήματα.

Τελικά, αυτή η προσπάθεια οδηγεί σε πιο τελετουργική συμπεριφορά προκαλώντας έναν φαύλο κύκλο αφού οι ενοχλητικές σκέψεις επανέρχονται παρόλη την προσπάθεια διαχείρισης τους από το ίδιο το άτομο.